Participation in the program by the Ministry of Foreign Affairs of Japan, which gives foreign journalists an opportunity to experience unrestricted sight visits and make reports, allowed me to have more observations and deeper acquaintance with many issues. This time, my observations were far on a different level than ten years ago, when I visited Japan and unlocked this island-country my own way and left in my notes.

Mongolia is a post-communist country. From our childhood, we used to hear stories about border disputes related to Japan, including those related to the Kuril Islands. The linear radio that was available in every family used to broadcast news about the Kuril Islands located between Russia and Japan. However, the information was provided strictly by the Russian side. By being involved in this program, I was able to hear for the first time explanations on this issue, which we used to hear as children, by the Japanese.

Visit to Hokkaido and acquaintance with the policy implemented in peripheral territories left a deep impression. In my notes I wrote “At the Hokkaido prefectural administration, there is the Northern Regional Policy Center. The Kuril Islands, as we call, consist of 56 islands with a total area of 10,502.2 square kilometers, four out of which are disputed between Russia and Japan. Two of them are large, and two are small. All together they make 5,036 square kilometers, which is almost half of the total islands’ territory. Islands of Iturup, Kunashir, Shikotan and Habomai that lie closest to Hokkaido have been disputed by the two countries for 70 years. In general, these territories are homeland for the Ainu people. The Ainu are the native citizens. The word Kuril is an Ainu word. Hokkaido Island natives are also Ainu. They say that the word Sapporo originates from Ainu as well.

It seems that discovery by the two countries of the islands closest to their own respective territories and giving them significance started in the end of 1600s – beginning of 1700s. Today, Ainu people live both on Kuril Islands under Russian authority and Hokkaido. For hundreds of years these people have lived on their respective islands, but the situation changed since WWII. According to the history, although sides concluded several agreements long before the war, they failed to finalize the demarcation process. The Japanese call these four islands “Northern Territories”. It was the time when Japan having lost the war and borne the blame by the world had to agree with all demands by other countries. As they say, they even built us the “Gobi” factory along with some other facilities as a war reparation. At that time, while signing the instrument of surrender prepared by the Allied forces, they acknowledged that the Kuril Islands are not under their authority. On the other hand, the fact that the Russians did not sign the instrument of surrender contains a gist that they did not recognize the agreement. At the same time, the Japanese argued by saying that “the four islands where they lived for generations were not included in the Kuril Islands as the islands indigenously served as their northern boundary.” In those days, 17 thousand Japanese nationals lived on these four islands while there were no Russians at all. By 1949, the Russians who took over the islands in 1946, drove away all Japanese nationals, and boundary disputes between the two countries have continued ever since. However, we can say that some progress has been achieved as a result of mutual dialogues. Citizens who used to live on those islands, as well as their children are allowed to visit their native lands without a visa, while programs for visiting ancestors’ tombs and bilateral human exchange events are being implemented regularly. At the same time, this is an opportunity for the Russian nationals living on the islands to travel free of visa to receive medical and educational services. Frankly speaking, for residents of the Far East living thousands of miles from Moscow, the border of highly developed Japan is located only a few kilometers away. During the meeting between Russian President V. Putin and Japanese Prime Minister Sh. Abe last December, there might have been expectations among the Japanese for a positive result. However, there were rumors that after the meeting, citizens accused Sh. Abe for failing to receive a positive reply and being excessively meek. International observers considered that the fact of agreeing to cooperate in the economic field is a huge step forward, and had come up with a presumption that dialogues on economy may further lead the Russians to giving away the four islands to the Japanese. Meanwhile, the Japanese still have no clear presumption on this issue, and kept giving the same polite, but vague answer that “at least we have agreed to collaborate in the field of economy”. While reviewing the international news for the last week, I saw news saying that the Russians consider possible to develop the Kuril Islands by themselves without external assistance, which may mean that the expectations by the Japanese could again end up in a deadlock. Who knows? This is my personal assumption that this could be true since such a statement was made by the Russians who once were willing to collaborate.”

In general, despite the fact that it is located between two great neighbors - Russia and China - my country has resolved its border issues quite a long time ago and, therefore, we have no border disputes. That is the reason the issues of border disputes related to Japan is of particular interest for us, and for this reason I decided to make an exceptional report. As Mongolia is a landlocked country, we may not fully understand maritime boundary disputes. Meanwhile, the Japanese face a number of difficulties, starting with issues with PRC, Republic of Korea or the above mentioned dispute over the Kuril Islands.

In addition, I wrote serial articles that include the many things I saw during the program activities. This program is quite fascinating as it provides detailed implementation of the journalist’s plans and anticipations of seeing and exploring. For an individual journalist, there are things that are not so easy to accomplish, like making appointments or solving organizational matters. Therefore, it is my strong wish that this program, which makes everything so easy and gives various opportunities, continues in the future allowing journalists from every corner of the world acquaint with the country of the rising sun.

*Original article is in Mongolian

Японы Гадаад хэргийн яамнаас гадаадын сэтгүүлч нарт нээлттэй үзэж сурвалжлах боломжийг олгодог хөтөлбөрт хамрагдсан маань надад илүү ихийг, илүү гүнзгий үзэж танилцах боломж олгосон билээ. Арван жилийн өмнө Японд очиж, арлын энэ орныг өөрийнхөөрөө тайлж тэмдэглэн үлдээж байсан бол энэ удаад илүү өөр түвшинд ажиглан харсан гэж болно.

Монгол Улс бол хуучин пост коммунист орон. Бидний хувьд Японтой холбоотой хилийн маргаантай асуудал тэр дундаа Курилын арлуудын талаар багаасаа сонсч өссөн. Айл бүрийн гэрт явдаг шугамын радиогоор Орос, Японы дундах Курилын арлын талаар мэдээ явдаг байлаа. Гэхдээ зөвхөн Оросын талын мэдээллээр. Харин энэ хөтөлбөрт хамрагдсанаар хүүхэд байхаасаа сонсч өссөн тэр асуудал ямар байдаг талаар япончууд хэрхэн тайлбарлахыг анх удаа сонссон юм.

Хоккайдод очиж, хойд хязгаар нутгийн бодлого ямар байдагтай танилцсан маань надад гүн сэтгэгдэл үлдээсэн. Энэ талаар тэмдэглэлдээ “Хоккайдо мужийн захир¬гаан дээр Хойд газар нутгийн бодлогын төв гэж бий. Бидний ярьдгаар Курилын арлууд нь нийт 10,503.2 кв.км газар нутаг бүхий 56 арлаас тогтох бөгөөд Орос, Японы хооронд маргаантай байж ирсэн нь тэдгээрийн дөрөв нь ажээ. Хоёр нь хэмжээгээрээ том, хоёр нь жижигхэн. Нийл-бэр нь 5,036 кв.км болдог гэхээр нийт арлуудын тал шахам нь болно. Хоккайдогоос хамгийн ойр Эторофу, Куна¬шири, Шикотан, Хабомай арлууд хоёр орны хувьд 70 жилийн турш маргаан болж иржээ. Ерөнхийдөө бол энэ арлууд бол айну үндэстний нутаг ажээ. Уугуул иргэд нь айнучууд. Курил гэдэг нь айну үг аж. Хоккайдо арлын уугуул иргэд ч айну. Саппоро ч айну гаралтай үг гэсэн шүү.

Хоёр улс өөрсдөдөө аль ойр талаасаа арлуудыг нээж анхаарсан нь 1600-гаад оны сүүлч 1700-гаад оны эхээр юмдаг уу даа. Одоо Оросын мэдлийн Курилын арлууд дээр айну үндэстэн байна, Хоккайдод ч байдаг юм билээ. Ингээд өөр өөрсдийн арлууд дээрээ хэдэн зуун жил дамнан ажин түжин амьдарч ирсэн байдал Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэс өөрчлөгджээ. Дайнаас хамаагүй өмнө хоёр тал хэдэнтээ гэрээ хэлэлцээр хийж байсан ч хилийн зурвасаа эцэслэж зураагүй нь түүхэнд үлджээ. Япончууд энэ дөрвөн арлаа Хойд хил хязгаарын нутаг хэмээнэ. Дайнд ялагдаж, дэлхийн өмнө буруутан болж байх үед улс орон бүрийн шаардсан нэхсэн бүрийг Япон зөвшөөрч байсан цаг л даа. Манайд хүртэл дайны төлбөрт “Говь” үйлдвэрийг бас өөр юутай ч билээ барьж өгсөн гэдэг дээ. Тэр үед холбоотны үйлдсэн бууж өгөх гэрээнд гарын үсэг зурахдаа Курилын арлууд өөрсдөд нь хамаагүй гэж зөвшөөрсөн юм билээ. Харин тэр гэрээн дээр нөгөө талаас оросууд гарын үсэг зураагүй нь үг гэрээг хүлээн зөвшөөрөөгүй гэсэн том агуулга байдаг бөгөөд нөгөө талдаа япончууд “Бид Курилын арал гэдэгт өөрсдийн үе дамжин амьдарч ирсэн дөрвөн арлыг оруулж хэлээгүй. Угаасаа манай хойд хил хязгаар” гэж мэтгэсээр иржээ. Тухайн үед дээрх дөрвөн арал дээр Японы 17 мянган иргэн амьдран суудаг байсан бөгөөд нэг ч орос хүн амьдардаггүй байсан байна. 1946 оноос дээрх арлуудад эрх мэдлээ тогтоосон оросууд 1949 он гэхэд бүх япончуудыг хөөн гаргасан бөгөөд тэр цагаас хойш хоёр орны хооронд хилийн маргаан тасраагүй иржээ. Гэхдээ харилцан ярилцаж ямар нэг байдлаар асуудлыг ахиулсаар байгаа гэж болно. Хуучин тэнд амьдарч байсан иргэд болон тэдний үр садыг уугуул нутагтаа очихдоо визгүй зорчдог болгож, өвөг дээдсийнхээ шарил бунханг эргэх хөтөлбөр, хоёр талын иргэд солилцооны хөтөлбөр гээд хэрэгжүүлсээр ирсэн ажээ. Нөгөө талаас тэнд амьдардаг Оросын иргэдэд ч визгүй зорчиж, эмнэлэг эрүүл мэнд, боловсролын үйлчилгээ авах боломж нэмэгддэг байна. Үнэндээ Москвагаас хэдэн мянган бээрийн зайтай орших Алс дорнодын иргэдэд өндөр хөгжилтэй Японы хил хэдхэн км-ийн зайд байгаа хэрэг л дээ. Өнгөрсөн арванхоёрдугаар сард ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин, Японы Ерөнхий сайд Шинзо Абэ нар уулзах үед нэлээд нааштай хариу сонсч магад гэсэн хүлээлт япончуудад байсан байж ма¬гад¬гүй юм. Уулзалтын да¬раа шийдвэртэй хариу авсангүй, номхон хүлцэнгүй байлаа гэсэн шүүмжлэлээр иргэд нь Абэг булсан сураг дуулдаж байсан. Олон улсын ажиглагчид эдийн засгийн хувьд хамтран ажиллах бо¬ломж-той гэж тохирч чадсан нь том алхам. Эдийн засгийн үүднээс харилцан ярилцаад яваандаа оросууд дөрвөн арлыг япончуудад өгч ма¬гад¬гүй гэсэн таамаглал гарга¬чихсан байсан. Харин япончууд энэ тал дээр тэгнэ ингэнэ гэж таамаглаж мэдэхгүй сууна лээ. Ямартай ч эдийн засгийн хувьд хамтрах болсон гэж нөгөө л даруухан бүрхэг хариултаа өгч байсан билээ. Гэхдээ өнгөрсөн долоо хоногийн олон улсын мэдээллийг харж байхад оросууд Курилын арлууд дээр бусдаас дэмжлэг авахгүй өөрийн хүчээр хөгжүүлэх боломжтой гэж үзэж байна гэсэн мэдээлэл яваад байхыг харахад япончуудын найдаж байгаа хүлээлт дахиад га¬цаанд орсон байх талтай. Хэн мэдэх билээ дээ. Хамтарч ажиллахаар болж байсан оросууд тийм мэдэгдэл хийснээс харахад магадгүй л гэж бодсон хувь миний таамаглал шүү дээ” хэмээн бичсэн юм.

Ерөнхийдөө манай улс ОХУ, БНХАУ гэсэн хоёр том хөршийн дунд оршдог ч аз болоход хилийн асуудлаа нэлээд дээр цэгцэлсэн, ямар нэгэн маргаан байдаггүй. Тиймээс Япон улстай холбоотой хилийн маргаантай асуудлууд бидэнд сонин санагдах учраас нэлээд онцолж сурвалжилсан юм. Монгол улс далайд гарцгүй орон учраас усан хил дээр гардаг асуудлуудыг төдийлөн сайн ойлгохгүй. Харин БНХАУ, БНСУ бол дээр дурдсан Курилын арлуудын асуудлаас эхлээд чамгүй олон бэрхшээл япончуудад тулгарч байдаг.

Мөн энэ хөтөлбөрийн хүрээнд үзэж харсан цөөнгүй зүйлсийг би цуврал тэмдэглэл болгон бичсэн. Энэ хөтөлбөр бол сэтгүүлчийн үзэж харахсан гэсэн төлөвлөгөөг нарийн биелүүлж чаддагаараа гайхалтай хөтөлбөр. Түүнээс хувь сэтгүүлчийн хувьд тэр бүрийд цаг товлож, зохион байгуулахад амаргүй зүйлс их. Тэр бүгдийг хялбарчилж, олон боломжийг олгодог энэ хөтөлбөр цаашид ч үргэлжилж, дэлхийн өнцөг булан бүрээс олон сэтгүүлч наран ургах энэ оронтой танилцаасай гэж хүсч байна.

Send us a comment about this article